Bebeklerde Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Çayı çok severim. Daha yedi yaşında iken sofrada babamla çay bitirme yarışı yapardık. Sırf babamı yeneceğim diye sıcak çay içmeye alıştım. Oğlumun da ilk söylediği kelimelerden biri “çay” hatta “çaa” oldu 🙂 Sizde işitmişsinizdir; “çok çay kansızlık yapar” benzeri cümleleri. Bir yerlerden duyup, aynanın karşısına geçerek; gözümün alt kısmını tutup hafifçe öne doğru çekince kan var mı, yok mu diye kansızlığımı ölçtüğüm çok olmuştur. Gebeliğim boyunca belli aralıklarla yapılan kan testleri, bunların neticesinde kullanmam gereken kan ilaçları… Bu makalemin konusu kansızlığa neden olan demir eksiliği ve belirtileri ile bebeklerde kansızlık…

Demir (Fe) Nedir?

demir eksikliği

İnsanların sağlıklı bir şekilde yaşamaları için gerekli olan, besin ya da ilaç yolu ile alınabilen elementtir. Demirin vücuttaki en önemli görevlerinden biri oksijenin alınması ve dokulara taşınmasıdır. Dolayısıyla demirin eksik olması vücudun düzen ve dengenin bozulmasına neden olabilir. Besinler ile alınan demirin %10’u emilip geri kalanı ise dışkı ile dışarı atılırken, anne sütünün %50’ye kadar emildiği gözlemlenmiştir.

İster kadın, ister erkek olsun her yaştan insan vücudunun demire ihtiyacı vardır. Fakat bu ihtiyaçlar yaşam evrelerine göre farklılık gösterir. 0-12 ay arasındaki bir bebek günlük 0.5 – 1.5 mg emilmiş demire gereksinim duyarken, çocuklarda bu değer günlük 0.4-1.0 mg olarak değişir. Gebeler ve emziren annelerde ise normal bir yetişkine göre demire olan ihtiyaç çok daha fazladır. Gebe ve emziren kadınlarda emilmiş demir gereksinimi 2.0-4.8 mg  iken normal bir kişide bu değerler 1.0-2.0 mg arasındadır.

Bebeklerde Demir Eksikliği Nedenleri Nelerdir?

Yeni doğan ve üç aydan küçük olan bebekler bu süre zarfı içinde çok hızlı bir şekilde büyürler. Bu büyüme esnasında vücudun demire çok ihtiyacı olur. Bu dönemde anne sütü alan bebeklerde demir eksikliği, almayanlara göre daha azdır. Mama ile beslenen bebeklerin mamaları inek sütü içeriyorsa, bebekler kendi demir depolarını kullamak durumunda kalırlar. Bunun nedeni inek sütünün emiliminin az olmasıdır. Ayrıca emziren annede demir eksikliği olması, katı gıdalara erken geçilmesi, kırmızı et ve balık tüketiminin az olması, C vitamininin az tüketilmesi, yeterli miktarda demir içeren besinlerin tüketilmemesi ve çay, kahve gibi demir emilimini zorlaştıran içecekler demir eksikliği sebebi olabilir.

Erken ya da düşük tartılı doğan bebekler demir depoları tam olarak gelişmeden dünyaya gelirler. Buna bağlı olarak büyüme hızları zamanında doğan bebeklere göre daha hızlı olacağından demire olan ihtiyaçları da fazla olur. Bu nedenle doktorun bebeği yakın takip etmesi, gerekirse ikinci aydan sonra demir takviyesi vermesi gerekir. (İlk iki ay bebekler demiri hemoglobin sentezinde kullanamazlar, dolayısıyla bu dönemde demir takviyesi yapmak gereksizdir.)

Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

  • Büyüme ve gelişme geriliği,
  • Ağızda ve ciltte yaraların çıkması,
  • Huzursuzluk,
  • Soluk cilt,
  • Dikkat azalması,
  • Çabuk yorulma,
  • Sık sık hastalanma,
  • Sinirlilik,
  • Halsizlik
  • Kasların güçsüzleşmesi gibi belirtileri vardır.

Vaktinde doğan ve anne sütü ile beslenen bebeklerin ilk 4 ayında demir depoları doludur ve genelde 4. aya kadar demir eksikliği ve buna bağlı olarak kansızlık nadir görülür. Ancak 4. aydan sonra gerekli takviyeler olmaz ise demir depoları boşalmaya başlar. Bu da demir eksikliği yaşanmasına neden olur. Ayrıca kronik ishal, süt allerjisi, Çölyak hastalığı, bağırsak hastalıkları ve kan kayıpları demir gereksinimi arttırır. Demir eksikliği fark edilmez ise demir eksikliği anemisi gelişir. Bebek ve çocuklar ile kadınlarda demir eksikliği anemisi daha fazla görülmektedir.

Demir Eksikliği Anemisinden Korunmak İçin Ne Yapmalı?

  • Anne sütü ile beslenme yaygınlaştırılmalıdır.
  • 9-24 aylar arasında belli aralıklarla yapılan kan testleri ile hastalığın varlığı sorgulanmalıdır,
  • Erken teşhis sayesinde ilaç kullanımı ve ek besinlerin alımı ile ilgili program düzenlenmelidir.

Demir eksikliği anemisi bebeklerde en çok 6-24 aylar arasında görülür.

Hangi Besinlerde Demir Bulunur?

demir eksikliği

  • Karaciğer
  • Et (koyun ve sığır)
  • Balık
  • Yumurta sarısı
  • Tavuk
  • Yeşil sebzeler
  • Pekmez
  • Süt ve yoğurt
  • Tahıl
  • Yulaf
  • Üzüm
  • Baklagiller
  • Kuru kayısı
  • Anne sütü

Kansızlık – Demir Eksikliği Anemisinin Tedavisi İçin Ne Yapılmalıdır?

Bebeklerde demir eksikliğini gidermek için eğer anne sütü alıyorsa annenin demir içeren besinleri tüketmesi gerekir. Bebek mama ile besleniyor ya da ek gıdaya geçmişse demir içeren besinleri tüketmesi sağlanmalıdır. Demir bakımından zengin mamalar tercih edilerek, inek sütü azaltılmalıdır. Ayrıca belli aralıklarla yapılan kan testleri neticesinde doktorunuzun uygun gördüğü tedavi yöntemleri (yaygın olarak damla şeklinde ilaç) demir eksikliğinin giderilmesinde etkilidir.

Sağlıklı, huzurlu, mutlu günler diliyorum…

 

Kaynak: 

Çocuğumuz ve Sağlıklı Beslenmesi – Dr. İsmail Tunçdoğan, Dr. C. Ahmet Tunçdoğan

 

Kimler Neler Demiş?

1 Yorum - "Bebeklerde Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir?"

Bildir
avatar
Sıralama:   En Yeniler | Eskiler | Beğenilenler
Aylin Değirmenci
Ziyaretçi
Aylin Değirmenci

Bende bu dertten çok muzdaripim bir an önce bu yazıdan sonra doktora gitmeye karar verdim. Teşekkürler.

wpDiscuz