Tüp Bebek Tedavisi Nedir, Nasıl Yapılır?

Tüp bebek tedavisi, kadın yumurtasının erkek spermi ile vücut dışında, yani laboratuvar ortamında yapay bir şekilde döllendirildikten sonra rahime yerleştirilmesi işlemi olarak tanımlanır. Ülkemizde tüp bebek adıyla yaygınlaşan bu tedavi; IVF (in vitro fertilization) olarak da isimlendirilmektedir.

Günümüzde, 12 ay boyunca herhangi bir doğum kontrol yöntemi ile korunmadığı halde doğal yollarla bebek sahibi olamayan çiftlerin yaygın olarak tercih ettiği tüp bebek tedavisinin başarı oranı, ülkeden ülkeye farklılık göstersede dünya genelinde ortalaması %40’tır. Bu başarı oranındaki en önemli faktörlerden bazıları: annenin yaşı, kilosu ve genel sağlık durumudur.

Tüp bebek tedavisi ilk kez 1973 yılında denenmiş, fakat embriyo anne rahmine tutunamamıştır. Bu denemeden 5 yıl sonra,  Louise Joy Brown, İngiltere’de 25 Temmuz 1978 yılında ilk başarılı tüp bebek tedavisi sonucunda dünyaya gelmiştir.

tüp bebek

Tüp bebek tedavisi ile dünyaya gelen ilk insanın, ilk fotoğrafları 🙂

Kısırlık tedavisinde denenen diğer yardımlı üreme işlemlerine göre en etkin yöntem olan tüp bebek tedavisi (ivf), ortalama 15 ve 30 gün arasında sürer, sanılanın aksine günümüz teknolojisiyle oldukça başarılı ve pratik bir hale gelmiştir.

Tüp Bebek Tedavisi Hangi Durumlarda Uygulanır?

Tüp bebek tedavisi, doğal yollarla bebek sahibi olamayan çiftlerin başvuracakları ilk yöntem değildir. Tüp bebek tedavisinden önce doğurganlık ilaçları, cerrahi operasyonlar ve aşılama yöntemleri denenebilir. Bu yöntemler denenmesine rağmen hamilelik oluşmamışsa ve kadın ve/veya erkekte aşağıdaki sağlık sorunları söz konusu ise tüp bebek yöntemi denenerek, bebek sahibi olmak %55-%60 oranı arasında hayalden gerçeğe dönüştürülebilir.

Kadında:

  • Endometriozis,
  • Rahim ya da fallop tüpü problemleri (Tüplerin ikisinin birden tıkalı olması gibi..)
  • Yumurtlama problemleri,
  • Yumurtada yapısal bozukluklar,
  • Yumurta üretimine zarar verici sağlık sorunları,
  • Ameliyat ile tüplerin alınması,
  • Bağışıklık sistemi sorunları,
  • Hormon bozuklukları,
  • Yumurtalık ve rahim kistleri,
  • Nedeni belli olmayan kısırlık,
  • 40 ve üzeri yaş (Tüp bebek tedavisinde kadının yaşı çok önemlidir, ivf yöntemi 45 yaşa kadar uygulanabilir, ancak 40 yaşından sonra tedavinin başarı oranı 30’lu yaşlara göre daha azdır.)

Erkekte:

  • Düşük sperm sayısı,
  • Düşük sperm kalitesi,
  • Menide sperm olmaması,
  • Spermlerde hareket bozuklukları,
  • Spermlerde şekil bozuklukları,
  • Bağışıklık sistemi sorunları,
  • Hormon bozuklukları,

Ülkemizin ilk tüp bebeği Ece Çokar ise 18 Nisan 1989 yılında, Prof.Dr. Refik Çapanoğlu ve ekibi tarafından 23 Haziran 1988 yılında Ege Üniversitesinde açılan tüp bebek merkezinde dünyaya gelmiştir.

Tüp Bebek Tedavi Süreci Nasıldır?

Günümüzde kısırlık problemi ile karşı kaşıya kalan pek çok çift, ivf yöntemine başvurup vurmamak arasında kararsız kalabiliyor. Bunun pek çok nedeni var. Ancak en önemlisi tedavi süreci hakkındaki bilgi yetersizliğinden kaynaklanan korkulardır. Esasında tüp bebek tedavisi her geçen gün kolaylaşmakta ve genel olarak 6 başlık altında toplanmaktadır. Bunlar:

  1. Yumurtaların uyarılması: Yumurta üretimini teşvik etmek için kadının adet başlangıcının ikinci ya da üçüncü günü ilaç ve iğne tedavisine başlanır. Kişiden kişiye değişse de bu süreç ortalama 10-12 gün devam eder.
  2. Yumurtaların olgunlaştırılması: Uyarılan yumurtalar HCG hormonu takviyesi ile olgunlaştırılır. Bu esnada yumurtaların gelişimi ultrason ile takip edilir. Gerekli görülürse hem hormon hem de kan testleri uygulanabilir.
  3. Yumurta toplama: HCG hormonu enjekte edildikten 34-36 saat sonra olgunlaşan yumurtlar genellikle ameliyathane ortamında, anestezi ile toplanır. Yumurtaların toplandığı gün, erkekten de sperm hücreleri alınır.
  4. Döllendirme: Bu aşamada kadının olgunlaşan yumurtalarından döllenmeye en elverişli olanları seçilir ve yine laboratuvar ortamında erkek sperm hücresi yumurtaların içine mikroenjeksiyon yöntemi ile enjekte edilir.
  5. Embriyo Transferi: Döllenme işleminin başarılı olup olmadığı yaklaşık 17-18 saat içinde belli olur. Eğer döllenme başarılı olursa zigot olarak adlandırılan bu döllenmiş yumurta 36-48 saat içinde sürekli mitoz şekilde bölünerek çoğalır. Uygulamanın 5. gününde blastokist adını alan embriyo, özel kateterler yardımı ile rahim içine transfer edilir.
  6. Gebelik testi: Dış ortamda döllendirilerek rahim içine transfer edilen yumurtanın rahme tutunup tutunmadığını yani gebeliğin oluşup oluşmadığını netleştirmek için transferden ortalama 10-12 gün sonra gebelik testi yapılır.

Bu aşamalardan sonra normal hayatına (spor, cinsel hayat ve ağır işler haricinde) aynı gün içinde dönmesi beklenen kadınlarda bazen tedavinin yan etkileri baş gösterebilir. Bunlar:

  • Berrak ya da hafif kanlı sıvı,
  • Hafif kramp,
  • Hafif şişkinlik,
  • Kabızlık
  • Göğüslerde hassasiyet’tir.

Ancak bunların haricinde çok ciddi olarak;

  • Ağır vajinal kanama,
  • Pelvikte ağrı,
  • İdrarda kan
  • 38 derece ve üzeri ateş görüldüğünde vakit kaybetmeden doktora başvurmak gerekir.

Riskleri Nelerdir?

Gelişen bilim ve teknoloji sayesinde oldukça risksiz bir tedavi yöntemine dönüşen tüp bebek tedavisinde her kadına, yaş, kan- hormon değerleri, yumurtalık rezervleri, boy ve kilo değerlerine göre farklı tedavi haritaları çıkarılır. Bu bağlamda tedavi uygulanan her kadın özeldir ve tedavi şeklide bu doğrultuda yapılır.

Yukarıda ifade edilen kadının ayırt edici özelliklerinden kaynaklanan bazı riskler meydana gelebilir. Bunların başında, özellikle polikistik over sendromu yaşayan kadınlarda sıklıkla görülen Overyan hiperstimülasyon sendromu ortaya çıkabilir. Bunun nedeni tedavi esnasında yumurtaların olması gerekenden fazla olgunlaştırılmasına neden olan hormon ilaçlarıdır. Bu yüzden, hastaya uygulanacak ilaç tedavisinde çok dikkatli olmak gerekir.

Ayrıca tüp bebek tedavisinin ikinci en önemli riski, çoğul gebeliktir. Çoğul gebelikler, hem anne hem de bebekler için belli bir takım riskler taşır. Bu nedenle tedavi esnasında çiftlere 1 ya da en fazla 2 embriyo transferi tavsiye edilir.

Bunun yanında dış gebelik(Mayo Clinic raporuna göre tüp bebek tedavisi sonrasın dış gebelik görülme riski yaklaşık %2 ile %5 arasındadır.) kanama, enfeksiyon gibi riskleri de mevcuttur.

Tüp Bebek Tedavisi Kimlere Uygulanmaz?

  • Yumurta ve sperm üretimi yoksa,
  • Kadın menopoza girmişse,
  • Kadında hormon bozuklukları varsa,
  • Rahim ameliyat ile alınmışsa,
  • Kadın 45 yaşının üzerindeyse

Ayrıntılar gelecek…

Tüp Bebek Tedavisi Makalesinden Yararlanılan Kaynaklar:

In Vitro Fertilization: IVF

https://www.webmd.com/infertility-and-reproduction/guide/in-vitro-fertilization#1

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar