beybigo

Yarık Damak ve Dudak

Bir bebeğin henüz anne karnındaki ilk zamanlarında (6-10. haftalar arası), yüz gelişimi esnasında üst dudak ile damağın düzgün bir şekilde kapanamaması sonucunda meydana gelen doğumsal bir kusurdur. Yarık damak ve dudak en sık görülen doğum kusurları arasında yer alır.

Yarık dudak genellikle üst dudağın fiziksel olarak ikiye bölünmesi ya da ayrılması sonucu oluşur ve dışarıdan bakıldığında üst dudağın derisinde dar bir açıklık veya boşluk şeklinde görülür. Bu açıklık genelde üst dudağın bir kenarından başlayıp, burun tabanından üst çene ve/veya üst diş etlerine kadar uzanır.

Yarık damak ise genellikle üst damakta açıklık ya da bir bölünme şeklinde görülür. Bebeklerde yarık damak iki şekilde görülebilir. Birincisi, sert damakta olan yani üst damağın kemikli ön kısmı, ikincisi ise yumuşak damakta olan; yani üst damağın arka kısmında görülen yarıklardır.

 

Özellikle yarık damak, ancak bebek doğduktan sonra dikkatli bir şekilde incelendiğinde fark edilir, yarık dudak ise bebek henüz doğmadan ultrason izlemelerinde görülebilir. Bebek doğduktan sonra kolay kolay fark edilemeyen yarık damak, bebeğin beslenme ve yutma güçlüğü çekmesi, yediklerinin burnundan geri çıkması ve kronik kulak enfeksiyonu geçirmesi gibi belirtilerle kendini belli edebilir. 

Bir bebekte yarık damak ve yarık dudak ayrı ayrı görülebileceği gibi, her ikisi birden de görülebilir. Bununla birlikte yarık dudak çoğunlukla erkek bebeklerde, yarık damak ise çoğunlukla kız bebeklerde görülür. Aynı anda hem dudak hemde damak yarıklarının olduğu durumlar ise yine çoğunlukla erkek bebeklerde görülmektedir.

Damak ve Dudaktaki Yarıklar Neden Olur?

Bunun nedeni henüz tam olarak bilinmese de, doktorlar iki ana unsurun neden olabileceğini düşünmektedirler. Bunlar:

  • Genetik faktörler,
  • Çevresel faktörler (bazı ilaçlar, alkol ve/veya vitamin eksiklikleri gibi.)

Anne ve babanın kendinden önceki nesillerinde yarık damak ve yarık dudak ile doğmuş birilerinin olması da, kendi bebekleri için bir risk oluşturur, bunun yanında bir anne adayının hamilelik esnasında kanser ve epilepsi nöbetleri, nöropatik ağrı, bipolar bozukluk, gibi durumların önlenmesinde ve tedavisinde kullanılan ilaç gurubunda yer alan ilaçlardan kullanması, yetersiz beslenmesi ve folik asit gibi vitaminlerin vücudunda eksik olması ile bir takım kimyasallara maruz kalması da bebeğinin yarık damak ve/veya yarık dudaklı olarak doğmasına neden olabilir.

Ayrıca hamilelik esnasında uyuşturucu kullanmak, aşırı alkol tüketmek ve sigara içmek de erken ve ileri hamilelik dönemlerinde bebeğin sağlığı açısından ciddi risk oluşturur. Yapılan araştırmalar özellikle hamileliğin ilk haftalarında ciddi anlamda alkol tüketen annelerin bebeklerinde yarık damak ve yarık dudak gibi doğum kusurlarının görüldüğünü ifade etmektedir.

Araştırmalar kronik şeker hastalığı ile obezitenin de bu doğumsal kusurlara neden olabileceğini ifade ediyor…

Yarık Damak ve Dudak Başka Sağlık Problemlerine Neden Olabilir Mi?

Maalesef evet. Özellikle beslenme, işitme, ağız ve diş ile konuşma problemlerine neden olabilir.

Beslenme güçlüğü: Doğum sonrası ilk olarak karşılaşılan güçlüktür. Hem anneyi hem de bebeği ciddi anlamda zora sokabilir. Yarık dudaklı bebekler beslenme güçlüğünü çok yaşamazken, yarık damaklı bebekler daha ciddi beslenme sorunları yaşarlar.

yarık damak

Yarık dudaklı bebeklerin beslenmesini kolaylaştırmak için üretilen biberonlara buradan bakabilirsiniz.

İşitme azlığı ve kulak enfeksiyonları: Özellikle yarık damaklı bebeklerin işitme güçlüğü çekmesi, orta kulak sıvısından dolayı işitme yetisinin kaybolması gibi ciddi riskler vardır. Bunun yanında bu bebeklerde sürekli tekrar eden kulak enfeksiyonları görülebilir.

Diş problemleri: Söz konusu yarık ya da yarıklar üst diş etinden geçerse, bebeğin diş gelişimi olumsuz etkilenir.

Konuşma problemleri: Konuşma dudak, dil ve damak aracılığı ile gerçekleştiğinden dudağı ve damağı yarık olan bebek ve çocuklar konuşma güçlüğü çekerler. Yarık dudaklılar, yarık damaklılara göre daha az konuşma güçlüğü çekerler.

Sosyal yaşantıda karşılaşılabilecek problemler: Çocuğun görünüşündeki farklılık ve tedavi süreci boyunca yaşadığı stres, üzüntü ve yorgunluk çocuğun duygu durumunu olumsuz etkiler. Bu nedenle, aile bireylerinin onun yanında olduklarını ve onu sevdiklerini hissettirmeleri çocuğun ruhsal durumu açısından hayati öneme sahiptir.

Yarıkların Tedavisi Nasıl Olur?

Yarıkların tedavisine başlanmadan önce, çocuğun tedavi sonrası başka sağlık sorunları yaşamaması adına pek çok bölümün uzmanı tarafından kontrol edilmesi gerekir. Bu bölümler:

  • Kulak, burun, boğaz,
  • Plastik cerrahi,
  • Ağız ve diş sağlığı,
  • İşitme uzmanı,
  • Psikolog ve terapist

Ameliyat ile tedavi: Yarık dudak ameliyatları genelde 3-6 aylık bebeklerde genel anestezi ile yapılır. Eğer yarık çok genişse, dudak parçalarını bir araya getirecek özel yöntemler kullanılır. Ameliyat edilen bölgede iz kalabilir.

Yarık damak ameliyatları ise bebeklerin 9-12. aylarında yine genel anestezi ile yapılır. Bu ameliyatta plastik cerrah damaktaki yumuşak dokuları birbirine bağlar. Bu ameliyatın ana amaçlarından biri konuşma için uygun bir damak oluşturmaktır. Bebek büyüdükçe büyüyen yüzü, ağız ve damak yapısı ilerleyen yaşlarda ameliyat tekrarı gerektirebilir.

yarık damak

Yarık damak ve dudak ameliyatı öncesi ve sonrası

 

Sağlıklı günler.

Yarık damak ve dudak makalesi için yararlandığım kaynaklar:

http://kidshealth.org/en/parents/cleft-lip-palate.html#

https://www.webmd.com/oral-health/cleft-lip-cleft-palate#1

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cleft-palate/basics/symptoms/con-20024619

Kimler Neler Demiş?

İlk Yorum Hakkı Senin!

Bildir
avatar
wpDiscuz