Bill Gates ve Tuvaletin Yeniden Keşfi

İnsanlık tarihine yön vermiş pek çok şahsiyet gelip geçmiş bu dünyadan. Isaac Newton, Albert Einstein, Nicola Tesla gibi pek çok isim tabiri yerindeyse bu günkü teknolojinin temelini atmış ve belki pek çoğu yaşadıkları dönemde anlaşılamasa da nihayetinde isimlerini tarihe altın harflerle yazdırmayı başarmışlardır.

Tıpkı yukarıda bahsettiğim bugünün teknolojisinin temelini oluşturan dahiler gibi günümüzde de (her ne kadar hayatta olmasa da) Stive Jobs, Elon Musk ve Bill Gates gibi isimler belki de ömüzdeki yüzyılın temelini oluşturuyorlar.

Burada Bill Gates‘e özellikle değinmek istiyorum, çünkü hala 100 milyar dolara yakın servetiyle geçen yıla kadar dünyanın en zengin insanı olan Bill Gates kendini bir anda (2000 yılında) hayır işlerine vakfetmeye karar verdi ve eşi (Melina) ile birlikte Bill & Melina Vakfı’nı kurdu. 2016 Yılında vakfa yaklaşık 26 milyar dolar yatırdı ve çevresinden topladığı yardımlarla vakıf 50 milyar doların üzerine çıkarak dünyanın en büyük vakfı haline geldi.

Afrika’da Çocuk Ölümleri

İşte beni bu makaleyi yazmaya sevkeden konuya geldik.

Afrika’da her yıl beş yaş altı çocuk ölümü sayısı yaklaşık 10 milyon. Bununla birlikte dünyada pek çok hayır kurumu ve vakıf var ve yine en çok yardım edilen bölgelerin başında Afrika gelmesine rağmen neden hala bir yılda 10 milyon 5 yaşın altında çocuk hayatını kaybediyor?

african-children

Benim kanaatim yardım kuruluşları ve devletlerin büyük çoğunluğu kalıcı çözümler yerine daha basit ve ucuz çözümlere yöneliyor. Bizim ülkemizi ele alacak olursak çeşitli vakıflar ve kurumlar aracılığıyla sürekli gıda yardımı yapıyoruz ve bölgeye doktorlar gönderiyoruz. Bir yaraya merhem olabiliyorsak ne ala. Ben de o bölgelere bizzat gidip ihtiyaç sahiplerine el uzatanlardan biri olmayı çok isterdim. Lakin gelin görün ki bugün karnını doyurduğunuz çocuk yarın yine aç! Götürdüğünüz gıda sadece insanların karnını doyuruyor fakat açlık sorununa maalesef çözüm olmuyor.

Veya doktor hizmetini düşünelim. Doktorlar bölgeye gidip katarakt gibi operasyonlar dahil pek çok hastalığa şifa olmaya çalışıyorlar ancak daha da önemli olan hastalığın önlenmesi konusunda yetersiz kalındığı ortada. Yani gemi su alıyorsa çözüm suyu boşaltmakta değil önce deliği kapamaktadır. Sadece suyu boşaltmaya çalışan çok çalışıyor gibi görünür orası ayrı. Geçtik.

Vakıf paranın büyük kısmını Afrika Kıtası’nda ki gelişmemiş ülkelerde görülen sağlık sorunlarına kalıcı çözümler bulabilmek için harcıyor.

Bir Aşı Kaç Hayat Haberiniz Var Mı?

Bill Gates ve ekibi yaptıkları araştırmalar sonucunda ilgi çekici bir veriye rastlamışlar. Yakşalık 10 milyonluk çocuk ölümlerinin yarısından fazlasının sebebi 3 hastalık; ishal, zatürre ve sıtma. Çağın gerisinde kalmış bu hastalıklar için o bölgelerde çözüm bulunabilirse ölüm sayısı direkt yarıya düşeceğine kanaat getirerek bu konunun üzerine gitmeye karar vermişler.

Sıtma hastalığı 1990 lı yıllarda Avrupa ve ABD’de tamamen bitmesine rağmen Afrika ülkelerinde en ciddi tehlikelerden biri hala. Bunun  en büyük sebebi ise aşı yetersizliği veya özellikle müslüman halkın yaşadığı ülkelerde çok fazla komplo teorsisi dönmesinden dolayı insanların aşı yaptırmak istememesi.

bill-gates-asi

Ülkemizde de aşılar üzerinden oldukça fazla kopmlo teorisi mevcut. Bunları doğrulayacak veya yalanlayacak bir bilgi şimdilik elimizde yok ancak şunu biliyoruz ki; aşı insanları hastalıklara karşı koruyan çok önemli bir kalkandır.

Bu bağlamda Bill Gates aşılara karşı olan bu önyargıları kırmak için çeşitli devlet yöneticileriyle ve din adamlarıyla temas kuruyor ve başarılı oluyor.

Yeni Nesil Tuvaletler Yolda

Bana göre en ilgi çekicisi ise insan dışkılarının işlenememesi sonucunda özellikle ishal ve diğer pek çok hastalığın yayılması sorununu için düşündükleri çözüm. Bölgedeki su yetersizliği ve herhangi bir kanalizasyon altyapısı bulunmaması hastalıkların çok hızlı yayılmasına neden oluyor.

Hala 1775 yılında patenti alınan alafranga tuvaleti kullanmaya devam ettiğimizi ve bunun artık değişmesi gerektiğini düşünen Bill Gates ve ekibi ise bu konuda tuvalet mantığını tamamen değiştirecek harika bir fikir buluyor.

Her tuvalet aynı zamanda bir artıma ve dönüştürme tesisi gibi çalışacak ve her kullanım sonucunda insan dışkısını bitkiler için gübreye, idrarı ise el yıkamak için temiz suya dönüştürecek. Üstelik ihtiyacı olan enerjiyi güneşten aldığı için sürdürülebilirliği oldukça yüksek ayrıca bir kanalizasyon sitemine ve suya ihtiyaç yok. Yani tuvaletler hastalık değil aksine toprağa verim katacak gübre üretmiş olacak.

Şu anda bu ürün bir bölgede test ediliyor. Biraz maliyetli bir çözüm olsa da hiç bir şey insan hayatından daha önemli değildir diyerek yola koyulmuşlar. “Dünyadaki en ilgi çekici yenilik olmayabilir ancak geleceğin tuvaletleri ileride milyonlarca insanın hayatını kurtaracak!” diyor Bill Gates.

Tuvalet hikayesinin geri kalanını Gates’in kendisinden dinleyelim:

Yaklaşık sekiz yıl önce, Melinda ve ben tuvaleti yeniden icat etmek için dünya çapındaki mühendislere ve bilim insanlarına meydan okuduk. Dünyada 2 milyardan fazla insanın iyi bir tuvalete erişimi yok. Atıkları genellikle çevrede kalıyor ve her gün yaklaşık 800 çocuğun ölümüne neden oluyor.

Zengin dünyadaki dönüştürme çözümlerini fakir bölgelere aktarma fikri, bir seçenek değildir. Çünkü inşa etmek oldukça güçtür, çok fazla suya ihtiyaçları vardır (ki bölgede su sorunu var) ve maliyeti oldukça yüksek kanalizasyon sistemlerine ihtiyaç duyarlar.

Şu anda projemizin uygulanabilirliği için daha düşük maliyetli yeni tuvaletlere ihtiyaç var. Bu nedenle vakfımız sağlıklı tuvaletlerin fakirlere ulaşabilmesi için daha fazla AR-GE’ye yatırım yapıyor.

Dünyadaki en heyecan verici yenilik olmayabilir, ancak geleceğin tuvaletleri milyonlarca insanın hayatını kurtaracak.

İyi Eğitim Herkesin Hakkı

Vakıf sadece sağlık sorunlarıyla değil insani olanakların artması için de faaliyet yürütüyor ve bu bağlamda dünyada eğitim kalitesini yükseltme ve fırsat eşitliğinin sağlanması için çalışmalar yapıyor. Yapılan araştırmalar sonucunda ulaştıkları sonucu yine Bill Gates anlatsın bize:

(ABD’deki) Öğrencilerin %20 si iyi eğitim alıyorlar ve dünyanın en iyileri oluyorlar. Biyoteknoloji ve bilgisayar yazılımlarında devrimler yaparak ABD’yi önde tutuyorlar. Şimdilerde o en iyi %20 nin gücü göreceli olarak azalmaya başlıyor. Fakat daha endişe verici olan insanların aldığı eğitimdeki dengenin durumu.

Ekonomik olarak baktığımız zaman daha iyi gelire sahip insanlara daha fazla fırsat verildiğini görürsünüz ve biz bunu değiştirmek zorundayız.

Peki nasıl?

Vakfımız son 9 yılda bu konuya yatırım yaptı. Çok fazla kişiyle ve kurumla çalıştık, kütüphanelere yenilikler getirdik. Bunların güzel etkileri de oldu fakat bu konuya eğildikçe anladık ki en önemli şey kaliteli öğretmenlere sahip olmakmış.

iyi-egitim

Dernek öğretmenler üzerinde gözlem yapmaya başlıyor ve görülüyor ki kaliteli öğretmenler sıradan öğretmenlere göre öğrencilerin bir yılda %10 daha iyi olmasını sağlıyor. Gates: “ABD’de ki tüm öğretmenler “kaliteli” olsa dünyada eğitimde 15. sırada bulunan ABD 4 yıl içerisinde herkesi geçerdik” diyor ve ekliyor:

Şimdi şunu söyleyebilrisiniz: ‘Vay, biz bu öğretmenleri ödüllendirmeliyiz, biz bu insanları kaçırmamalıyız, bu insanların ne yaptıklarını öğrenip bu yeteneği başkalarına aktarmalıyız.’

Size söyleyebilirim ki, bugün yapılan şey bu değil.

Peki Ne Yapmalı?

Vakıf başarılı öğretmenlerin hangi yöntemleri kullandıklarını anlayabilmek için binlerce öğretmenden veri topluyor ve bir bilgi havuzu elde ediyor. Uygulamaya geçirilirse eğitim kalitesindeki artış kaçınılmaz olur.

Bu ileri teknoloji gerektirmeye basit bir uygulama ve eğitim kalitesi sıralamasında dünyada 137 ülke arasında 99. olan ülkemizin de ciddi bir sorunu eğitim. Sahi biz neden bu tür araştırmalar yapıp uygulanabilir yöntemler ortaya koyamıyoruz?

Şahsi kanaatim bir toplumun daha ileri gitmesindeki en büyük etken eğitim ve insana verilen değer. Bunun en önemli örneğini 1950’li yıllarda yerle bir olmuş Güney Kore’de görebiliriz. Eğitime ve yetişmiş insanlara verdikleri önem sonucunda şu anda ürettikleri teknolojilerle dünyaya yön veriyorlar.

Her ne kadar Bill Gates üzerinden sağlık ve eğitim konularına değinsem de üzerinde durmak istediğim esas kavram inovasyon yani yenilikçilik. Dünya hızla gelişirken biz de çeşitli konulara farklı bakış açıları getirmeli değil miyiz?

Ne güzel söylemiş Mevlana:

Her gün bir yerden göçmek ne iyi,

Her gün bir yere konmak ne güzel

Bulanmadan, donmadan akmak ne hoş,

Dünle beraber gitti cancağızım

Ne kadar söz varsa düne ait

Şimdi yeni şeyler söylemek lazım.

 

Kaynak:

https://www.gatesfoundation.org/

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir