Çikolata Kisti Nedir, Belirtileri Nelerdir, Tedavisi Nasıldır?

Genel Bakış

Endometrioma olarak da isimlendirilen çikolata kisti, üreme çağında bulunan kadınlarda görülen östrojen hormonuna bağlı olarak gelişen iyi huylu bir kist türüdür. Çikolata kisti, normal şartlarda rahmin içini kaplaması gereken endometrium tabakasının yumurtalıkların üzerinde oluşması ve oluşan bu tabakanın adet döneminde kanaması sonucu aslında dışarı atılması gereken kanın yumurtalık içine akması sonucu meydana gelir.

Her adet döneminde tekrarlanan bu olay yumurtalık içine akan kanların zamanla birikmesi ile birlikte içeride çikolata renginde içi yüksek miktarda demir içeren sıvı dolu bir kist oluşmasına neden olur. Çikolata kisti denmesinin nedeni budur. İyi huylu olan bu kistler tek bir yumurtalıkta olabileceği gibi her iki yumurtalıkta da görülebilir. Kistlerin oluştuğu bölgelerde yapışıklıklar meydana gelir.

Çikolata kistlerinin temelinde endometriozis hastalığı yer alır. Çikolata kistlerinin oluşmuş olması ise çoğunlukla endometriozisin şiddetli yaşandığının bir göstergesi olarak kabul edilir.

Kistlerin büyüklüğü 2-20 cm arasında değişir.

Endometriozis kadınlarda çoğunlukla 35 ve üzeri yaşlarda, ağrının yanı sıra, gebe kalamama ve yumurtalık/çikolata kistleri gibi şikayetlerle ortaya çıkar.

Çikolata Kisti Belirtileri Nelerdir?

Çikolata kisti belirtileri kişiden kişiye göre değişiklik gösterir. Bazı kadınlarda belli bir takım belirtiler verirken bazı kadınlarda ise hiç bir belirti vermeden meydana gelebilir. Kistin büyüklüğü belirtilerin şiddetini etkilemez.

Çikolata kisti belirtileri endometriozis belirtilerine benzer olarak şu şekildedir:

  • Adet dönemlerinden şiddetli ağrı ve kramplar,
  • Adet dönemi ile ilgili olmayan pelvik bölgesi ağrısı,
  • Düzensiz adet dönemleri,
  • Cinsel ilişki sırasında ağrı,
  • Kısırlık

Soru: Çikolata kisti patlar mı, patlarsa ne olur?

Cevap: Nadirde görülse zaman zaman bazı hastalarda çikolata kisti patlaması meydana gelebilir. Çikolata kisti patladığı zaman ki genelde büyük boyutlu kistler patlar içindeki kan diğer organlara sızacağından enfeksiyon riski taşır, bunun yanında civar organların yapışmasına ya da şiddetli kasık ağrısına neden olabilir. Eğer çikolata kisti patlarsa hastada:

  • Kanama,
  • Şiddetli ağrı (patlayan kistin bulunduğu taraf)
  • Yüksek ateş,
  • Mide bulantısı,
  • Kusma

gibi şikayetler ortaya çıkar. Böyle bir durumda acil müdahale gerekir. Bunun için vakit kaybetmeden en yakın hastaneye gidilmelidir.

Çikolata Kisti Neden Olur?

Henüz neden oluştuğuna dair net bir bilgi olmasa da çikolata kistlerinin oluşum nedenleri ile ilgili birçok teori vardır. Bunlardan ilki 1957 yılında Hughesdon tarafından tanımlanan ve yumurtalık yüzeyinde bulunan endometriyal implantların çikolata kistine neden olduğu yönündedir.

Daha sonra 1992 ve 1996 yılında da çeşitli araştırmalar yapılmış ve yukarıdaki teorinin tek başına yeterli olmadığı görülmüştür. Bağışıklık sistemi bozukluğunun ya da güçsüzlüğünün, hormonların da çikolata kistlerinin oluşumunda etkileri olduğu düşünülmektedir. Ailesel yatkınlık ve genetik faktörlerde bireyde çikolata kistlerinin oluşumuna neden olabilir.

Çikolata Kistleri Nasıl Teşhis Edilir?

Kistlerin varlığını teşhis etmenin en kısa yolu hasta şikayetlerinin ardından yapılacak ultrason muayenesidir. Bugünkü teknolojideki ultrason cihazları kistin varlığını tespit eder ancak ne tür bir kist olduğunu belirleyemez. Ancak doktorunuz kistin tipik görüntüsünden çikolata kisti olup olmadığını anlayabilir. Ayrıca,

  • Nedeni açıklanamayan bir kısırlık söz konusu ise,
  • Pelvik muayene esnasında kistlerden şüphelenilmişse ,
  • Hali hazırda endometriozis yaşanıyorsa

bu bağlamda da doktorunuz yumurtalıklarınızda çikolata kistlerinin varlığında şüphelenebilir. Bunu netleştirmek için iğne biyopsisi yaparak ultrason cihazı yardımıyla yumurtalıktaki kistin içindeki sıvıdan örnek alır. Aldığı örneği laboratuvar ortamında mikroskop altında inceledikten sonra hastalığı netleştirir. Ayrıca kistin varlığı kandaki CA-125 değeri ile de saptanabilir. Ancak bu yeterli olmayabilir.

Çikolata Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Çikolata kisti tedavisinde bazı durumlar göz önünde bulundurulmalı ve o şekilde tedavi uygulanmalıdır. Bunlar:

  • hastanın yaşı,
  • hastanın şikayetleri,
  • bir ya da iki yumurtalığın birden etkilenip etkilenmediği,
  • hastanın çocuk sahibi olmak isteyip-istememesi.

Çikolata kisti tedavisinde hastanın kisti küçükse ve hastayı rahatsız edecek şikayetlere neden olmuyorsa doktorunuz bekleyerek kistin durumunu takip etmek isteyebilir. Bunun yanında doğum kontrol hapı kullanmanızı da önerebilir. Doğum kontrol hapları gibi yumurtlamayı engelleyici ilaçlar (progesteronlar, danazol ve GnRH agonistleri) sadece hastanın yaşadığı ağrıyı azaltmaya ve kistin büyümesini geciktirmekte işe yarar.

Ağrıyı gidermek için yapılan bu ilaç tedavileri yarıda bırakıldığında şikayetler kısa bir süre sonra(6 ay kadar sonra) tekrarlarken bazı hastalarda da hiç bir etki göstermez.

Doğum kontrol hapları, çikolata kistini tedavi edemez.

Çikolata kistlerinin kendi kendine kaybolması pek mümkün değildir, aşağıdaki durumlarda hastaya cerrahi müdahale (ameliyat) uygulanarak kistler çıkarılır.

  • aşırı ağrı şikayetleri,
  • kistin 4 cm den daha büyük olması,
  • %1’den daha düşük bir ihtimal de olsa kistin kanserli olma ihtimali,
  • kısırlık (çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar)

Çikolata kisti ameliyatları genelde laparoskopi yöntemi ile gerçekleştirilir. Başarılı bir ameliyatta çikolata kistleri çıkarılan kadınların çoğu ek bir tedaviye gerek kalmadan gebe kalabilmektedirler. Ancak ameliyat başarılı geçse de kistin üreme organları üzerinde oluşturduğu tahribat nedeniyle (iltihap ve toksin maddeler) doğurganlık olumsuz etkilenebilir.

Ameliyatta sağlıklı yumurtalık dokusunun zarar görmemesi önemlidir. Aksi halde yumurtalık fonksiyonlarını tam olarak yerine getiremez.

Kist hakkında kesin ameliyat kararı verilmişse ameliyat olacağınız doktoru iyi araştırmalı, ona güvenmeli ve kafanıza takılan soruların cevaplarını alarak endişelerinizi gidermelisiniz.

Çikolata Kisti ve Kısırlık

Yumurtalıklar doğurganlığın ana merkezidir. Çikolata kistleri ise sağlıklı yumurta dokusuna ciddi anlamda zarar verebilirler. Bu da bir kadının doğurganlığı için çok büyük bir tehdit oluşturabilir.

Çikolata kisti olan kadınlar olmayanlar ile karşılaştırıldığında;

  • daha az yumurta
  • yumurtaların daha az olgunlaşması
  • FSH hormonu düzeyinin yüksek olduğu gözlemlenir.

Yukarıdaki nedenlerle doğal yollarla gebe kalma şansı çikolata kistleri olmayan kadınlara göre daha az olsa da yine de pek çok kadın kiste rağmen hamile kalabilmektedir.

 

Kaynaklar:

www.healthline.com

www.medscape.com

Çikolata Kisti Nasıl Oluşur?

 

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir