Çocuklarda Uyku Apnesi Nedir?

Bebek ve çocuklarda uyku apnesi (Pediatrik obstrüktif uyku apnesi) nedir?

Yeni doğan döneminden ergenlik dönemine kadar her yaş çocukta görülebilecek, solunumun uyku esnasında belli bir süre kesilmesi neticesinde meydana gelen uyku bozukluğudur.

Nefesin kesilmesi genelde üst solunum yolunun bir şey tarafından tıkanması neticesinde meydana gelir ve bu nedenle hastalık isimlendirilirken tıkayıcı, engel çıkaran anlamına gelen Obstrüktif kelimesi ile kullanılır.

uyku apnesi

Bebeklerde ve çocuklarda uyku apnesi onların sağlıklı ve rahat uyumalarını engeller.

Çocuklarda uyku apnesi okul öncesi yaşlarda daha fazla görülmektedir.

Bebek ve çocuklarda görülen uyku apnesi yetişkinlere göre daha ciddidir ve tedavi edilmediği taktirde bebek ve çocuklarda gelişim geriliği, öğrenme güçlüğü, davranış bozukluğu ve kalp hastalıklarına neden olabilir.

Bebek ve çocuklarda (Pediatrik Obstrüktif) uyku apnesi ile yetişkinlerde görülen uyku apnesi arasında farklılıklar vardır. Örneğin, uyku apnesi hastalığı olan bir yetişkin gündüzleri uyuma eğilimi gösterirken benzer hastalıktan muzdarip olan çocukta davranış problemleri baş göstermeye başlayabilir. Bunun nedeni uykunun bebek ve çocukların büyümesi ve gelişmesi için beslenme gibi temel bir ihtiyaç olmasıdır.

Bebek ve çocuk uyku apnesi nedeniyle sağlıklı, rahat bir uyku uyuyamaz. Bunun sonucunda da doğrudan beyni ve kalbi, dolaylı olarak da tüm vücudu olumsuz etkilenir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Uyku Apnesi Nedenleri Nelerdir?

çocuklarda uyku apnesi

Biz insanlar uyuduğumuz zaman kaslarımız gevşer. Buna boğazımızın arkasındaki ve nefes alıp vermemizde görevli, hava yolumuzun açık kalmasını sağlayan kaslarda dahildir. Uyurken aşırı derecede gevşeyen kaslar hava yolunu kapatır ve nefes alış verişini zorlaştırır. Bu da uyku apnesine neden olur.

Obezite yetişkinlerde ve çocuklarda uyku apnesi nedenlerinin başında gelir. Ancak bilhassa bebek ve çocuklarda uyku apnesinin en önemli sebebi bademcikler ve/veya geniz etidir. Bunun yanında yine aşırı kilo ve yüz iskeletindeki gelişim bozuklukları da bebeklerde ve çocuklarda uyku apnesine neden olabilir.

Kimler Risk Altında?

Bebek ve çocuklarda uyku apnesi görülebilecek riskli grup:

  • Down sendromlu kişiler,
  • Beyin felci geçirenler,
  • Orak hücre anemisi olanlar,
  • Ağız, çene yapısında bozukluk olanlar ve hava yolu dar olanlar,
  • Uyku esnasında gevşeyerek hava yolunu tıkayacak kadar büyük dili olanlar,
  • Düşük doğum kilosu ile doğanlar,
  • Aile geçmişinde uyku apnesi olan kişiler

Bebeklerde ve Çocuklarda Uyku Apnesi Nelere Yol Açar?

çocuklarda uyku apnesi

Bebekler ve çocuklarda uyku apnesi tedavi edilmezse temel olarak;

  • Büyüme ve gelişme bozuklukları,
  • Kalp ve damar hastalıkları ve
  • Ölüme neden olabilir.

Ayrıca okul çağındaki çocuklarda uyku apnesi fark edilmediği ya da tedaviye geç başlandığı takdirde:

  • Öğrenme güçlüğü,
  • Dikkat eksikliği,
  • Hiperaktivite,
  • Davranış problemleri ve
  • Bunlara bağlı olarak okulda başarısızlıklar görülebilir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Uyku Apnesinin İşaret ve Belirtileri Nelerdir?

Uyurken nefes alış verişi durduğunda oksijen seviyesi azalır ve karbondioksit seviyesi yükselir. Bu durum ise genelde bizi uyandırır. Fakat bu bazen o kadar hızlı gerçekleşir ki, uyandığımızı farketmeden tekrar uykuya dalarız. Uyku apnesi rahatsızlığı olan kişilerde bu olay gece boyunca çok sık tekrar ettiği için derin ve kaliteli bir uyku uyumak neredeyse imkansızdır.

Yetişkinlerde uyku apnesi belirtileri olarak sabah uyandığında yorgun olmak ve gündüz uyuma eğilimin yüksek olması başı çekerken bebek ve çocuklarda uyku apnesi işaret ve belirtileri şunlardır:

  • Uyku esnasında sıklıkla duraksayarak horlama (uyku apnesi olan bebekler ve küçük çocuklar her zaman horlamayabilir ancak hiç rahat uyuyamazlar),
  • Burundan soluma,
  • Öksürme,
  • Ağızdan nefes almaya çalışma,
  • Sürekli pozisyon değiştirerek ve huzursuz uyuma,
  • Gece alt ıslatma(bezsiz, yaşı büyük olan çocuklarda),
  • Gündüz uyuma eğilimi ve/veya davranış bozuklukları,
  • Uyurgezerlik ya da gece terörü

Bebeklerde ve Çocuklarda Uyku Apnesi Teşhisi Nasıldır?

çocuklarda uyku apnesi

Eğer bebeğinizde ya da çocuğunuzda uyku apnesi olduğundan şüpheleniyorsanız onu ilk önce kulak burun boğaz doktoruna götürmelisiniz. Yaşadığı belirtileri doktora aktardığınızda, ilk olarak bademciklerin (tonsil) büyüklüğüne ve geniz etine (adenoid) bakar.  Endoskopik muayene ile gırtlak ve dil köküne de bakmak isteyebilir.

Bunun yanında yüz iskeletinde ve çenede bir bozukluk olup olmadığına bakmak için ortodontik muayene yapabilir. Bütün bunların yanında kesin teşhisi koyabilmek için bir takım testler isteyebilir.

Bu testler:

Polisomnografi (PSG): Uyku merkezlerinde yapılan bu test ile doktorun tespit etmek istedikleri:

  • Çocuk uyurken beyin dalgası aktivitesi,
  • horlama,
  • oksijen seviyesi,
  • kalp atış hızını ve kas aktivitesi.

Oksimetre: Doktor uyku apnesinden kesin olarak eminse veya polisomnografi testi yapamıyorsa gece boyunca bebek ya da çocuğun oksijen seviyesini ölçmek için oksimetre kullanabilir. Oksimetre hastanede kullanılabileceği gibi evde de kullanılabilir. Ancak bazen hastalık hakkında kesin sonuç veremez bu nedenle polisomnografi testi uygulanması gerekebilir.

Elektrokardiyogram: Yaşadığı uyku probleminin kalbindeki bir sorundan kaynaklanıp kaynaklanmandığını tespit etmek için bu testi yapmak isteyebilir.

Doktor yaptığı muayeneler sonrasında bademcik ve geniz eti ameliyatı yapabilir.

Tedavi Nasıldır?

Doktorunuzun yaptığı muayeneler sonrasında bebeğiniz ya da çocuğunuz için uygulayabileceği tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Eğer bebek/çocuk çok kilolu ise kilo vermesini tavsiye eder.
  • Yüz iskeletinde ya da çenede yapısal bir bozukluk varsa bunların giderilmesi için ortodontik tedavi uygular ya da iskelet cerrahisine yönlendirmeler yapar.
  • Kesin çözüm olmasa da uyku esnasında semptomları hafifletici ilaçlar yazabilir.
  • Bademcik ve geniz eti amaliyatı yapabilir. Küçük yaştaki çocukların uyku apnesine karşı yapılabilecek en etkili tedavilerden biridir. Doktor çocuğun genel sağlık durumu da dikkate alarak ameliyata yönlendirebilir. Ameliyat esnasında geniz etinin tamamen alınması, bademciklerin ise tamamen alınması yerine küçültülmesi daha etkili bir çözüm olur.
  • Zaman zaman ameliyat yapılamasına rağmen uyku apnesi tamemen geçmez. Bu durumda bebek/çocuk tekrar doktora götürülmelidir!
  • Doktor gerekli görürse hastaya CPAP adı verilen cihaz ile tedavi uygulayabilir. Bu tedavi yolunda hasta uyku esnasında bir maske takar. Maske sadece burnu ya da hem burnu hemde ağzı kapsayabilir. Maske hastanın hava yollarını açmak için havayı popmalayan bir makineye bağlıdır. CPAP cihazı kesinlikle doktor tavsiyesi ile kullanılmadır. 
çocuklarda uyku apnesi

Bebek ve çocuklarda uyku apnesi tedavisinde kullanılabilecek CPAP maskesi. *Görsel alıntıdır.

Uyku Apnesi Evde Tedavi Edilebilir mi?

Bebek ve çocuklarda uyku apnesi evde tedavi edilebilecek bir hastalık değildir. Fakat evde alınacak bir takım tedbirlerle hasta daha kaliteli bir hayat sürebilir. Bunlar:

  • Hava yolunu tahriş edecek kimyasallardan ve alerjenlerden uzak durmak,
  • Sigara içilen ve dumanına maruz kalınacak ortamlarda bulunmamak,
  • Kilo vermek. Bebeğiniz/çocuğunuz aşırı kiloluysa onun zayıflamasına yardımcı olmak için bir diyetisyene gidebilirsiniz.

 

Kaynaklar:

www.mayoclinic.org

kidshealth.org

drahmetemresuslu.com

Bebek ve çocuklar için CPAP maske görseli:

https://www.angelmedicalsupply.com/respironics-wisp-pediatric-nasal-cpap-mask-cushion

 

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir