Kekemelik Nedir? | Çocuklarda Kekemelik Neden Olur?

Kekemelik, akıcı konuşmayı sekteye uğratan tekrarların, uzatmaların ya da kesintilerin neden olduğu bir tür konuşma bozukluğudur.  2-5 yaş arasındaki çocukların dil gelişimi esnasında yaygın olarak görülür. Erkek çocuklarda, kız çocuklara oranla daha sık rastlanır.

Bebeklik döneminde bir takım sesler çıkararak başlayan dil gelişimi, hecelere daha sonra kelimelere dönüşür. Kelimelerin bir araya getirilmesi ile konuşma yetisini kazanan çocuk, artık kendisini akıcı bir şekilde konuşarak ifade etmeye başlar.

Ancak, çocuk yaşıtlarına göre konuşmada güçlük çekiyor, uzatmalar yapıyor, belirli heceleri, kelimeleri ve/veya cümleleri tekrarlı bir şekilde söylüyorsa kekemelik söz konusu olabilir.

Çocuk konuşmayı öğrendikçe ve çevresinde deneyimledikçe yaşadığı kekemelik durumu 3-6 ay arasında hiç bir profesyonel müdahale olmadan kendiliğinden geçebilir. Ancak, 6 aydan daha uzun sürecek olursa kekemelik tedavisi için mutlaka bir uzmana başvurulması gerekir. Kekemeliğe zamanında müdahale edilmezse çocuk okul ve yetişkinlik dönemlerinde psikolojik açıdan da oldukça sıkıntı çekebilir.

22 Ekim Dünya Kekemelik Günüdür.

Kekemelik Neden Olur?

Kekemeliğin bu zamana kadar bulunmuş net bir nedeni yoktur. Ancak uzmanlar çeşitli faktörlerin kekemeliğe neden olduğunu ifade etmektedirler. Bunlar:

  1. Genetik. Kekeme olan kişilerin yaklaşık %60’ı bu konuşma bozukluğunu aileden alır.
  2. Çocukluk döneminde birden fazla dile maruz kalmak. Çocuğun çevresindeki kişilerin birden fazla dil konuşması dil gelişimi esnasında dil problemlerine ya da gecikmelere neden olabilir.
  3. Nörofizyoloji. Beynin konuşma esnasında farklı bölümlerinin çalışması. Kekemelik yaşamayan birine göre kekemelik yaşayan birinin konuşma esnasında beyninin başka bir bölümü çalışır.
  4. Aile ve yaşam tarzı. Bazı ailelerinin hızlı yaşam tempoları ve çocuklarından yüksek beklenti içinde olmaları çocukta kekemeliğe neden olabilir. Aynı zamanda çocuğun üzerindeki aşırı baskı ve kaygı da çocukta kekemeliğe neden olabilir.
  5. Hızlı konuşma oranı. Hızlı konuşan çocuklarda kekemelik gözlemlenebilir.

Kekemeliğin Erken Belirtileri Nelerdir? 

Kekemeliğin en erken belirtisi 18-24 ay arasında; çocuğun kelime haznesinin her geçen gün arttığı ve bunları cümle haline getirebileceği dönemde ortaya çıkar. Bu esnada çocuk kelimeleri çıkarırken takılabilir, bunu tekrar tekrar söyleyebilir. B-b-bana v-v-er gibi. Böyle zamanlarda ailenin çocuğa karşı yaklaşımı ve tutumu çok önemlidir. Yapılacak en temel davranış, sabırlı ve sakin olmaktır.

Eğer kekemeliğe ergenlik dönemine kadar müdahale edilmezse ömür boyu devam eder.

Bu durum bir kaç hafta sürebileceği gibi, daha uzun süre de devam edebilir. Her konuşma sırasında yaşanabileceği gibi aralıklarla da görülebilir. 5 yaşından önce kekelemeye başlayan çocuklar genelde desteksiz bir şekilde kendiliğinden iyileşir.

Ancak konuşurken çok zorlanmaya başlarsa, kekemelik her geçen gün artarsa ve kekemeliğin yanında çocuğun yüz ve beden hareketlerinde farklılıklar meydana gelmeye başlarsa, konuşulması gerekli durumlarda konuşmaktan çekinirse,  çocuğunuzu her zaman takip eden doktorunuza durumu danışabilir ya da bir konuşma ve dil terapistine başvurabilirsiniz.

Kekemeliğin tedavisi yoktur. Dolayısıyla kekemeliğin ilacı da yoktur. Ancak dil terapistleri (Speech-language pathologist (SLP)) çocukla birebir çalışarak kekemeliğin giderilmesi konusunda bireysel davranış teknikleri geliştirirler. Bu nedenle iyileşme süreci ve yöntemleri çocuktan çocuğa farklılık gösterir.

kekemelik

Kekemelik konusunda toplumun farkındalığının artması konuşma bozukluğu yaşayan çocukların kendilerini daha iyi hissetmesini sağlar. Bu bağlamda toplumun bilinçlenmesi çok önemlidir. “Bize gülmek yerine, destek olun!..”

Kekemelik Evde Tedavi Edilir mi?

Uzmanlara göre kekemelik aslında bir hastalık değildir. Dolayısıyla tedavisi de yoktur. Bu nedenle “Kekemelik evde tedavi edilir mi?” sorusunun yerine: “Çocuğun ya da bireyin kekemelik problemi nasıl çözülür, konuşmanın düzelme süreci nasıl yönetilmelidir? şeklinde sorular daha uygun bir yaklaşım olabilir.

Kekemeliğin düzelme sürecinde başta ebeveynler olmak üzere yakın çevrenin yapabileceği pek çok faydalı eylem bulunmaktadır. Bunlar:

  • Gerginlikten uzak, rahat, sakin ve eğlenceli konuşma ortamları hazırlayın. Belli konu başlıkları belirleyip, o konular hakkında çocukla karşılıklı diyalog şeklinde konuşun.
  • Çocuğu mümkün olduğunca TV, bilgisayar, tablet ve telefon gibi cihazlardan uzak tutarak, insanların bulunduğu ortamlara dahil edin.
  • Çocuğunuzun konuşmasını eleştirmeyin, takıldığı yerlerde müdahale etmeden ve düzeltmeden, sakin bir şekilde konuşmasını tamamlamasını bekleyin.
  • Eğer çocuğunuz çok çekingense onu kalabalık ortamlara dahil etmek için zorlamayın. Konuşması için baskı yapmayın. Kendini rahat hissettiği ortamlar oluşturun ya da öyle etkinliklere dahil olun.
  • Onu dinlerken vücut dilinizi de kontrol edin. Söz ile söylemeseniz dahi yapacağınız ufak bir kaş göz hareketi dahi onu hayal kırıklığına uğratabilir.
  • “Dur ve derin nefes al!”, “Sakin ol!, “Yavaşlama” gibi sözleri motive maksatlı kullansanız dahi kırıcı olabilirsiniz, dikkatli olun!
  • Çocuğunuza direktifler vermek yerine sakin bir ruh hali ve ağır, anlaşılır bir dille konuşarak örnek olun.
  • Çocuğunuza talep ettiğinde kekemelik ile ilgili bilgiler vermekten, bu durumu bir yere kadar pek çok insanın yaşadığını söylemekten çekinmeyin.
  • Konuşma bozukluğunun giderilmesi için gösterdiğiniz gayreti hissetmesine imkan sağlayın.

 

Kaynaklar:

https://kidshealth.org/en/parents/stutter.html

https://www.webmd.com/parenting/stuttering#1

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir