Rota Virüsü Nedir? | Belirtileri Nelerdir? | Tedavisi Nasıldır?

Rota Virüsü Nedir?

Çoğunlukla kış ve bahar mevsimlerinde bebekler, çocuklar ile nadiren yetişkinlerde de görülen ve mide-bağırsak enfeksiyonlarına yol açan virüse rota virüsü denir. Mikroskopla incelendiğinde virüsün yuvarlak şeklinde olduğu görülür. İsmini de bu nedenle Latince’deki tekerlek anlamına gelen Rota’dan alır.

rota virüs

Rota virüsü, çok hızlı bir şekilde yayılarak mide ve bağırsaklarda enfeksiyon oluşturur. Özellikle bebek ve çocuklarda ishalin en önemli nedenlerinden biridir. 5 yaş altındaki çoğu çocuğun maruz kaldığı bir enfeksiyon olup, kişiden kişiye göre şiddeti değişebilir (Özellikle 3-35 ay arasındaki bebekler hastalığı çok ağır geçirebilir). Bir kişiye rota virüsü bulaştığında belirtilerin ortaya çıkması yaklaşık 2 gün sürer.

Rota Virüsü Belirtileri Nelerdir?

1998 yılında aşısı geliştirilen rota virüsü geçmişte dünyada ortalama 1 milyon çocuğun ölümüne neden olmaktaydı. Bugün ise dikkat edilmediği ve gereken tedaviler uygulanmadığında yine bebek ve çocuk ölümü nedenleri arasında yer almaktadır. Hastalığa maruz kalındığında virüsün neden olduğu ishal ve kusma neticesinde vücudun susuz kalması ölüme sebebiyet verebilir!

Ciddi derecede sulu ishal, kusma, ateş, karın ağrısı en yaygın belirtileri arasında yer alır. Kusma ve ishal hastalık süreci boyunca yaklaşık 3-8 gün devam edebilir. İştah kaybı ve dehidrasyon yani sıvı kaybı da önemli belirtiler arasında yer alır.

Sıvı kaybının belirtileri ise şu şekildedir:

  • az ve seyrek idrar yapma,
  • ağız ve boğaz kuruluğu,
  • ayağa kalınca baş dönmesi gibi.

Rota virüsüne maruz kalmış çocuklarda göz yaşı çok az akar ya da hiç akmaz. Bunun yanında rahat bir uyku uyuyamazlar, sürekli huzursuzlanırlar. Yetişkinler yukarıdaki belirtileri yaşarlar fakat bebek ve çocuklara göre çok daha kolay atlatırlar.

Rota Virüsü Nasıl Bulaşır?

Rota virüsü bebekler ve çocuklar arasında çok hızlıca yayılır. Mide ve bağırsak virüsü olduğu için, dışkıdan yayılır. Dışkıya temastan sonra dokunma sonucunda ağız yoluyla ya da soluma yoluyla da bulaşma ihtimali yüksektir. Bu nedenle toplulukların kullandığı hastane, okul, anaokulu/kreş gibi yerlerde sıklıkla rastlanır. Gerekli hijyen sağlanmadığı takdirde ellerin temas ettiği her şeyden virüsün bulaşma ihtimali vardır. Özellikle:

  • kapı kolları,
  • tutamaçlar,
  • kalem, silgi gibi okul malzemeleri,
  • mutfak malzemeleri,
  • oyuncaklar,
  • yiyecekler,
  • su.

Çocuklar bu hastalığa genellikle Aralık-Haziran ayları arasında maruz kalırlar.

Rota Virüsü Nasıl Önlenebilir?

rota virüsü

Rota virüsü aşısı ağız yolu ile yapılır.

Rota virüsünü önleyebilmek maalesef tamamen mümkün değildir. Ancak özellikle çocuklarda eller sık sık ve en az 20 saniye olacak kadar yıkanmalı ve ortak kullanılan eşyalar çok sık temizlenmeli, dezenfekte edilmelidir.

Hastalık kapan bebek bezli ise bebeğin bakımını gerçekleştiren kişi bez değişim esnasında çok dikkatli olmalıdır. Bezi gıda maddelerine yakın yerde değiştirmemeli, kirli bezi mutlaka bir poşete koymalı ve temizlik işi bittikten sonra ellerini çok iyi bir şekilde yıkamalıdır. Mümkünse bezin değiştirilmesi esnasında başka çocukların olmamasına özen gösterilmelidir.

Dışkı bir yere bulaşmışsa, çamaşır suyu gibi bir kimyasalla temizlik yapılabilir.

Bunun yanında CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi) 1998 yılından bu yana kullanılmaya başlayan rota virüsü aşısını tavsiye etmektedir. Rota virüsü aşısı toplamda 2 ya da 3 doz yapılmaktadır. Bebeğin doğumunu izleyen 2. aydan sonra ilk doz ağız yolu ile bebeğe verilir.

Rota virüsü aşısı yaptırılırken 2 doz arasında geçen sürenin en az 4 hafta olması gerekir ve bebeğin doğumunu izleyen 6. aya kadar ilk dozun yaptırılması gerekir.

Rota virüsü aşıları:

  • RotaTeq® (RV5), toplamda 3 doz. Bebeğin 2, 4 ve 6. aylarında ağız yolu ile yapılır.
  • Rotarix® (RV1),  toplamda 2 doz 2. ve 4. aylarda yapılır.

Aşıları yapılan çocuk kesinlikle rota virüsü enfeksiyonuna maruz kalmaz diye kesin bir durum yoktur, çünkü bu aşılar hastalığın neden olduğu kusma ve ishali önleyemez ancak rota virüsü aşısı olan her 10 çocuktan 9’u hastalığı çok basit düzeyde atlatır.

Rota Virüsü Tedavisi Nasıldır?

Rota virüsünün tedavisinde kullanılan ve hastalığa ait direkt bir ilaç yoktur. Ancak doktorunuz belirtileri hafifletici ilaçlar ile tedavi şekli uygulayabilir. Tedavi sürecinde antibiyotik kullanılmaz.

Rota virüsünün belirtilerinden olan kusma ve ağır ishal bebeklerde ve çocuklarda ciddi sıvı kaybına neden olabilir. Böyle durumlarda hastaya bol miktarda sıvı tükettirilmelidir. Özellikle su başta olmak üzere, bebek anne sütü alıyorsa daha sık emzirilmeli, mama ile besleniyorsa da sık sık beslenmesi sağlanmalıdır.

Doğumdan sonraki dönemde ve emzirme dönemlerinde bebek, anneden aldığı antikorlar sayesinde hastalıktan büyük oranda korunur.

İshali önleyebilmek için hastaya patates, muz, yoğurt ve pirinç (yoğurt çorbası) yedirilebilir.

Ancak hastada iştah yoksa, sıvı alımı azsa vakit kaybetmeden doktora götürmek gerekir. Sıvı kaybının derecesine göre hastane yatışları gerekebilir.

 

Yararlanılan Kaynaklar:

www.webmd.com

www.cdc.gov

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir